Motoryka mała i duża - propozycja ćwiczeń

 

 Motoryka to ogólna sprawność fizyczną człowieka i zdolność do wykonywania wszelkich działalności związanych z ruchem.

Motoryka mała - to sprawność dłoni i palców.

Motoryka duża - to sprawność fizyczna całego ciała

 

 

        Sprawności motoryczne to umiejętności wymagające koordynacji (np. posługiwanie się sztućcami, jazda na rowerze, gra w piłkę). Nie kształtują się one w wyniku samego procesu dojrzewania, lecz muszą zostać wyuczone.

 

Dzieci o obniżonej sprawności manualnej napotykają szczególne trudności podczas przepisywania tekstu lub pisania ze słuchu. Z uwagi na wolne tempo pracy, nie nadążają za innymi dziećmi, co może często powodować u nich zaburzenia o charakterze emocjonalno-motywacyjnym (poczucie niższej wartości, brak chęci do nauki z powodu braku sukcesów, drażliwość), stanowiące podstawę do powstawania różnych trudności wychowawczych.

Objawy szczególnej niezręczności:

-        ogólna niezręczność, związana z zakłóceniami napięcia mięśniowego (napięcie nadmierne lub za małe);

-       opóźnienia w rozwoju ruchowym w okresie niemowlęcym i poniemowlęcym oraz mała aktywność ruchowa;

-        ogólne spowolnienie ruchowe;

-        brak koordynacji ruchów przy współdziałaniu różnych grup mięśniowych, dający wrażenie ogólnej niezręczności;

-        osiąganie z opóźnieniem, w porównaniu z rówieśnikami, różnych
umiejętności ruchowych w czynnościach codziennych, zabawowych i sportowych;

-        zakłócenie koordynacji wzrokowo-ruchowej w zabawach
i zadaniach, w których ruch odbywa się pod kontrolą wzroku (rzut piłką, gra w klasy).

-        unikanie zabaw ruchowych;

 

Przykłady ćwiczeń motoryki małej:

-                   swobodne bazgranie na dużych arkuszach papieru, flamastrami,

-                   kredkami świecowymi, pastelami

-                  nawlekanie koralików, przewlekanie sznurków, tasiemek, sznurowadeł przez różne rzeczy i otwory

-                  wieszanie ubranek dla lalek na sznurku i przyczepianie ich klamerkami do bielizny

-                  zamalowywanie dużych powierzchni farbami grubym pędzlem dziecko stoi (nie siedzi) przy stoliku odpowiedniej do jego wzrostu wysokości

-                   zamalowywanie obrazków w książeczkach do malowania

-                   kalkowanie obrazków

-                   obrysowywanie szablonów

-                   wciskanie w tablicę korkową pinezek- wyjmowanie ich    zbieranie drobnych elementów (pieniążki, ziarenka, guziczki- dwoma palcami kciukiem i wskazującym, zbieranie wyżej wymienionych przedmiotów pęsetą

-                   cięcie po narysowanych liniach

-                   wycinanie z papieru kolorowego

-                   ugniatanie papierowych kul i rzucanie nimi do celu

-                  wykonywanie drobnych ruchów palcami: spacerowanie palcami po stole,

 

-     naśladowanie gry na pianinie,

-            odtwarzanie rytmu padającego deszczu

-        modelowanie z plasteliny, modeliny, masy papierowej najpierw              kuleczek, wałeczków; później form bardziej złożonych - zwierząt, postaci ludzkich, liter

-        stemplowanie i kolorowanie

-        wydzieranie z kolorowego papieru i naklejanie wydzieranki na papier

-        rysowanie szlaczków

-        strząsanie wody z palców

-        zgniatanie kartki papieru jedną ręką w małą kulkę

-        zabawy pacynką

-        przyszywanie guzików

-        krążenia palcami, np. jednego palca wokół drugiego nieruchomego, wokół siebie obu palców

-        ćwiczenia dłoni- wymachy, krążenia, uderzenia, pocierania, otwierania, zamykania

-        ściskanie piłeczek

-        zwijanie palcami chusteczek, apaszek

-        rysowanie patykiem po ziemi, na piasku, mące itp.

-        faliste ruchy ramion - zabawa w przylot i odlot ptaków

-         zabawa  w naukę pływania

-        zabawa w pranie, rozwieszanie bielizny i prasowanie

-       zabawa w gotowanie obiadu - naśladowanie wałkowania ciasta, mieszania gęstej zupy, kręcenia kranem, ubijania piany

-        rysowanie szlaczków Dennisona

-        gry w pchełki, bierki, kręgle, bilard stołowy

-        rzucanie woreczków lub piłeczek - kto dalej

-        toczenie piłki do dołka

-       przerzucanie piłki średniej wielkości z ręki prawej do lewej i podrzucanie jej raz prawą, raz lewą ręką

-        podbijanie balonika wyłącznie palcami prawej i lewej ręki

-        wypuszczanie piłeczki tenisowej z ręki w dół i próby chwytania jej 

w locie, samymi palcami - zanim odbije się od podłogi

-        "rysowanie" palcami w powietrzu określonego przedmiotu

-        układanie z elementów geometrycznych postaci ludzkich, zwierząt,

domków itp.

-        układanie z patyczków, np. płotów

Przykłady zabaw tzw paluszkowe:

Sroczka

 

Sroczka kaszkę gotowała - zakreślamy kółeczka w półotwartej dłoni dziecka

Temu dała na łyżeczce - chwytamy czubek małego palca

Temu dała na miseczce - chwytamy czubek serdecznego palca

Temu dała na spodeczku - chwytamy czubek dużego palca

Temu dała w garnuszeczku - chwytamy czubek palca wskazującego

A dla dlatego? nic nie miała

Frrr !!! i po więcej poleciała - chwytamy i odzywamy się od czubka kciuka

udając odfrunięcie.

Kominiarz

Idzie kominiarz po drabinie...

(maszerujemy dwoma palcami po plecach dziecka)

Po drabinie...

(przesuwamy palce coraz wyżej...)

Po drabinie...

(...i wyżej)

Fiku-miku już w kominie!

(szybkim ruchem wkładamy dłoń pod pachę dziecka lub na karku za sweterek)

Idzie rak

Idzie rak nieborak.

(kroczymy palcem wskazującym i środkowym po ciele dziecka)

Czasem naprzód, czasem wspak.

(palce "maszerują" do przodu i do tyłu)

Idzie rak, nieborak.

(maszerujemy palcami)

Gdy uszczypnie - będzie znak.

(delikatnie szczypiemy)

Czapla

Chodziła czapla po desce.

(wolno maszerujemy dłońmi lub palcami po wyciągniętej rączce dziecka)

Opowiedzieć ci jeszcze?

(rysujemy palcem znak zapytania na plecach lub brzuszku dziecka; na życzenie powtarzamy zabawę)

Powitanie

Gdy się rączki spotykają,

(dotykamy dłońmi dłoni dziecka)

to od razu się witają.

(pocieramy, lekko uderzamy, udajemy całusy na przywitanie)

Gdy się kciuki spotykają,

(dotykamy kciukami kciuków)

to od razu się witają.

(można kontynuować zabawę, włączając brzuszki, nóżki, noski, uszy itp.).

Wiosenna burza.

Pada deszczyk, pada, pada,

(Uderzamy palcem o podłogę lub o stolik)

coraz prędzej z nieba spada.

(Przebieramy wszystkimi palcami.)

Jak z konewki woda leci,

(Uderzamy całymi dłońmi o podłogę.)

A tu błyskawica świeci...

( Klaszczemy w dłonie nad głową.)

Grzmot !!!

(uderzamy piąstkami o podłogę.)

 

Gra w łapki

 

      Polega na wysuwaniu odwróconych dłoni i szybkim cofaniu ich przed uderzeniem partnera. Gdy przeciwnik dotknie ręki, role się zmieniają. Wysuwa i cofa dłonie teraz ten z grających, który dotknął dłoni przeciwnika.

 

Ćwiczenia ogólnej sprawności ruchowej i rozwijające zręczność:

- ćwiczenia równoważne (gra w klasy, stanie na jednej nodze, skoki na trampolinie, jazda na rowerze, hulajnodze);

- podskoki;

- gimnastyka;

- pływanie;

- zabawy dużą piłką, balonikami, kulkami gniecionymi z gazet;

- budowanie konstrukcji z klocków;

- rzucanie piłki w parach;

- rzucanie do celu;

- zabawy stolikowe, np. pchełki, bilard stołowy;

- zabawy manipulacyjne klockami, koralikami itp.;

 

- włączanie dziecka w wykonywanie zadań domowych typu: ugniatanie ciasta, odrywanie szypułek owoców, wykrawanie ciastek i inne;

- wdrażanie do samodzielności podczas samoobsługi ( mycia, ubierania, zapinania guzików, zamków błyskawicznych, itp.);

 

      Aktywność ruchowa (motoryka duża) najsilniej wpływa na rozwój czynności manualnych (motoryka mała). To właśnie dzięki aktywności ruchowej najefektywniej rozwija się koordynacja ruchowa i koncentracja uwagi dziecka, co pozwala mu na wykonywanie coraz bardziej złożonych czynności, takich jak pisanie, malowanie, rysowanie.

Literatura:

Kszysztof Sąsiadek „Zabawy paluszkowe”

 

Kara a konsekwencja

Dziecko chce być dobre.

Jeśli nie umie- naucz,

Nie wie- wytłumacz,

Jeśli nie może- -pomóż!”

Jeśli przy największym wysiłku dozna porażek, należy tak pobłażać,

jak pobłażliwie godzimy się z naszymi własnymi wadami i nałogami”

Janusz Korczak

 

 

Kara jest zrobieniem przykrości, żeby uniknąć pewnej sytuacji w przyszłości.

Karzemy wtedy, kiedy czujemy się źli i bezsilni, kiedy chcemy odreagować czy zemścić się za swój wstyd, strach i gniew.

Karzemy czasem po to, żeby udowodnić, kto tu rządzi i kto jest górą

Kara może być skuteczna, ale rodzi gniew, strach, chęć odwetu. To nie są uczucia, jakie chcemy wzbudzać w naszych dzieciach.

Kara czasem jest trudniejsza dla nas. Może także wzmocnić pewne zachowania. Zmniejsza poczucie odpowiedzialności za zachowanie u naszych dzieci.

Co zamiast kar?

            Konsekwencje różnią się od kar przede wszystkim tym, że nie są formą zemsty, czy odreagowania. To, że się pojawiają nie zależy od naszego humoru, a od zachowania dziecka. Są stałym elementem porządkującym domowe życie. Jeśli przekroczy się pewne zasady trzeba być przygotowanym, że wiąże się to z pewną ceną. Konsekwencje mogą nie podobać się naszym pociechom, ale nie wywołują gniewu ani buntu.

 

Zamiast karania:

1.     Wskaż jak powinno się zachować, zanim zdąży zrobić coś nie tak.

2.     Wyraź  ostry sprzeciw  bez oskarżania.

3.     Wyraź swoje uczucia i oczekiwania. Oceniaj zachowanie dziecka, a nie dziecko.

4.     Pokaż, jak naprawić zło. Także to wyrządzone przypadkiem.

5.     Daj dziecku możliwość wyboru.

6.     Jeśli jest to potrzebne- działaj. I to zdecydowanie

7.     Nie słuchaj protestów, udawaj, że nie słyszysz krzyków i niegrzecznych słów.

8.     Spokojnie powtórz polecenie kilkakrotnie.

9.     Odeślij go do bezpiecznego, cichego nudnego miejsca na 4 minuty, aż nie  przestanie płakać

 

Reguły

 

Reguła 1: Utwórzcie listę poleceń i zasad, które są najczęściej lekceważone przez wasze dziecko!

Reguła 2: Zastanówcie się, które polecenia i zasady są dla was naprawdę ważne!

Reguła 3: Pochwalcie dziecko, jeżeli wykonało polecenie i nie zapomniało o zasadach!

Reguła 4: Nie odwlekajcie wyciągania negatywnych konsekwencji!

Reguła 5: Negatywne konsekwencje muszą być możliwe do zrealizowania!

Reguła 6: Negatywne konsekwencje muszą być stałe!

Reguła 7: Wypracujcie w przypadku każdej pojedynczej reguły i każdego wydawanego dziecku polecenia naturalne konsekwencje, które nastąpią, gdy dziecko nie wypełni polecenia i nie będzie mieć na względzie zasady!

Reguła 8: Wyciągajcie negatywne konsekwencje w miarę możliwości jak najspokojniej!

Reguła 9: Wyciąganie negatywnych konsekwencji w przypadku, gdy niewłaściwe zachowanie dziecka jest już zakończone!

Reguła 10: Nie przeprowadzajcie żadnych długich dyskusji ze swoim dzieckiem!

Reguła 11: Wybierzcie dwa polecenia lub reguły obowiązującą w domu (lub jedno polecenie i jedną zasadę), które wykorzystacie do nauki stosowania opisanych reguł i opiszcie swoje doświadczenia w swoim dzienniku.

 

Dekalog Supermana czyli Zasada 10 x „S”

 

  Reakcja na niewłaściwe zachowanie dziecka (konsekwencja) powinna być jak działanie Supermana - szybka, skuteczna, sprawiedliwa, słuszna, stosowalna, sympatyczna, słowna, stanowcza, stała, systematyczna.

 

1.     Szybka - powinna nastąpić natychmiast po „przewinieniu” - wyciąganie konsekwencji w kilka dni lub godzin po zdarzeniu raczej nie ma działania wychowawczego, dziecko odbierze to jako niesprawiedliwą przykrość.

2.     Skuteczna - czyli doprowadzona do końca. Doskonała konsekwencja nie odniesie żadnego skutku, jeśli rodzice zrezygnują z jej przeprowadzenia lub przerwą ją w połowie.

3.     Stosowalna - nawet najlepsza konsekwencja nie zadziała, jeśli nie mamy czasu i możliwości zastosowania jej w praktyce.

4.     Sprawiedliwa - konsekwencja powinna być odpowiednia i proporcjonalna do przewinienia, to znaczy, nie powinno się karać dziecka zabraniem wszystkich przyjemności za to, że nie chciało zjeść obiadu (zbyt surowa konsekwencja) ani zakazem obejrzenia jednej bajki za wyrzucenie kota z 8 piętra (za łagodna konsekwencja).

5.     Stała – jednym z celów wychowania dzieci jest nauczenie ich przewidywania konsekwencji swojego działania.

6.     Słuszna - konsekwencja powinna być związana z rzeczywistym przewinieniem dziecka.

7.     Sympatyczna - Superman był zawsze uprzejmy. Nawet w stosunku do przestępców, którym stawał na drodze. Dziecko nie jest przestępcą, a więc nie jest złe. Po prostu popełniło błąd, za który musi ponieść konsekwencje.

8.     Słowna – powiedziana, a nie wymierzona pasem lub ręką. Na koniec kilka słów o karach cielesnych.

9.     Stanowcza – to właśnie dorośli decydują o zasadach w domu lub w klasie.

10.                       Systematyczna - zalecane, by w  postępowaniu rodziców nie było wyjątków i aby zawsze gdy dostrzegą złamanie umowy (zasady) wyciągali konsekwencje.

 

Wiele skutecznych dla dzieci i nastolatków konsekwencji mieści w trzech grupach:

1.     zabrania nagrody, przyjemności, przywileju,

2.     odesłania w nudne miejsce,

3.     zabrania uwagi ważnej dorosłej osoby.

 

Przykładowe naturalne, negatywne konsekwencje:

 

1.     Naprawienie szkód;

2.     Wyłączenie z sytuacji;

3.     Odroczenie możliwości otrzymania kolejnego przywileju do czasu ustania trudnej sytuacji;

4.     Ograniczenie swobody działania;

 

 

 

 

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI?

     

 

 

Wskazówki dla rodziców 

 

 

Od najmłodszych lat rozwijaj naturalną ciekawość dziecka, wzbudzaj jego motywację do poznawania nowych rzeczy, do nauki poprzez:

·         systematyczne wyprawy do księgarni – niech dziecko samo wybierze sobie jakąś książeczkę czy czasopismo;

·         organizowanie wycieczek do muzeów, na wystawy, oglądanie z dzieckiem ciekawych programów w TV i rozmawianie o nich!

·         rozwiązywanie krzyżówek, zagadek, zabaw logicznych itp.

·         wykorzystywanie codziennych czynności i zdarzeń do ćwiczenia różnych umiejętności np., liczenia, logicznego myślenia itd.

·         dawanie przykładu własnym zachowaniem – spędzając wolny czas czytając prasę, książki, oglądając programy popularnonaukowe itp.

·         dawaj dziecku do zrozumienia, że nauka jest ważna – nie mów, że to strata czasu, nie zwalniaj z udziału w lekcjach z błahych powodów;

·         wykazuj zainteresowanie karierą szkolną dziecka i wspieraj je w niej;

·         interesuj się tym, co wydarzyło się w szkole, rozmawiaj o tym, czego dziecko się nauczyło;

·         wdrażaj dziecko do systematyczności, naucz dobrej organizacji pracy (odrabianie lekcji o tej samej porze, ale nie bezpośrednio przed lub po szkole) i zadbaj o odpowiednie miejsce do nauki (stały kącik do pracy);

·         pomagaj dziecku w odrabianiu lekcji  i pokonywaniu trudności – nie oznacza to jednak, że masz wykonać zdanie za dziecko! Pomóż mu zrozumieć polecenie, zaplanujcie poszczególne etapy niezbędne do wykonania zadania, w razie potrzeby udziel wskazówek;

·         unikaj atmosfery napięcia, nie okazuj ciągłego niezadowolenia, lecz szukaj mocnych stron swojego dziecka i udzielaj mu wsparcia;

·         stosuj pochwały zamiast mówić „z ciebie to już nic nie będzie”. Chwal – za osiągnięcia, lecz także za włożony wysiłek;

·         nie porównuj dziecka do rodzeństwa, kolegów, lecz do poprzedniego jego poziomu i umiejętności – uświadamiasz mu w ten sposób jego postępy i motywujesz do dalszej pracy;

·         w przypadku zniechęcenia dziecka lub doświadczenia przez nie porażki – nie zaprzeczaj jego uczuciom mówiąc, że nic się nie stało, lecz nazwij jego uczucia (np. widzę, że: jest ci bardzo smutno z tego powodu, że jesteś rozczarowany, że zadanie to sprawia ci trudność), zachęć je do wymyślenia, jak można rozwiązać dany problem, zaproponuj własne pomysły i wspólnie zdecydujcie, które pomysły wydają się możliwe do zrealizowania;